Trong quá trình làm kế toán, mình thấy nhiều anh chị em các phòng ban vẫn còn khá bối rối. Vì vậy, mình viết lại bài này theo cách “bình dân” nhất có thể để mọi người dễ hình dung (số liệu cập nhật theo quy định áp dụng từ năm 2026).
💡 Tóm tắt quy trình thuế TNCN trong 1 năm diễn ra thế nào?
- Hằng tháng: Khi tính lương/thưởng, nếu thu nhập của bạn đạt đến mức phải nộp thuế TNCN, công ty sẽ tạm trừ một khoản thuế TNCN để nộp cho Nhà nước.
- Cuối năm (Quyết toán thuế): Công ty sẽ cộng tổng thu nhập chịu thuế bạn nhận được từ 1/1 đến 31/12, trừ đi các khoản được giảm trừ (bản thân/người phụ thuộc, bảo hiểm bắt buộc…) để ra Thu nhập tính thuế cả năm. Sau đó áp dụng biểu thuế lũy tiến theo năm để tính ra số thuế phải nộp cả năm.
- Đóng thừa: Bạn được hoàn lại tiền hoặc trừ vào tiền thuế kỳ sau.
- Đóng thiếu: Bạn cần nộp bổ sung phần còn thiếu.
- Vừa đủ: Không cần làm gì thêm.
1. Thu nhập nào chịu thuế, thu nhập nào không?
❌ Các khoản thu nhập CHỊU thuế:
• Tiền lương, tiền công.
• Các khoản phụ cấp, trợ cấp (trừ những khoản luật cho phép miễn thuế).
• Tiền tham gia các tổ chức như HĐQT, Ban Kiểm soát…
• Tiền thưởng bằng tiền hoặc không bằng tiền, trừ các khoản thưởng đi kèm danh hiệu được Nhà nước phong tặng hoặc giải thưởng quốc gia, quốc tế.
• Các lợi ích bằng tiền hoặc không bằng tiền khác: nhà ở do người sử dụng lao động trả thay (vượt mức quy định), bảo hiểm có tích lũy do người sử dụng lao động mua cho người lao động, phí hội viên, các khoản chi khoán vượt định mức…
• Tiền ăn trưa/ăn giữa ca: phần vượt quá 1.200.000đ/tháng.
⭕ Các khoản thu nhập KHÔNG CHỊU thuế:
• Tiền ăn trưa/giữa ca từ 1.200.000đ/tháng trở xuống.
• Các khoản thưởng đi kèm danh hiệu được Nhà nước phong tặng hoặc giải thưởng quốc gia, quốc tế.
• Một số khoản được miễn theo quy định, ví dụ trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc; tiền lương làm thêm giờ, làm đêm theo quy định mới (kế toán sẽ hướng dẫn cụ thể cho từng trường hợp).
Ví dụ cụ thể:
- Tháng 10: Bạn nhận lương cơ bản 10 triệu; lương năng suất 15 triệu; thưởng lễ 20/10 là 1 triệu; phụ cấp chức vụ/trách nhiệm 5 triệu ➔ các khoản này đều tính vào thu nhập chịu thuế.
- Nếu tiền ăn ca là 900.000đ/tháng ➔ nằm trong mức 1.200.000đ nên toàn bộ không chịu thuế.
- Nếu tiền ăn ca là 1.500.000đ/tháng ➔ 1.200.000đ được miễn, chỉ tính thuế trên phần vượt là 300.000đ.
2. Các khoản giảm trừ khi tính thuế TNCN
🛡️ Giảm trừ cho bản thân bạn:
• 15,5 triệu đồng/tháng (tương đương 186 triệu đồng/năm).
🛡️ Giảm trừ cho Người phụ thuộc (NPT):
• 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc.
• Ai được đăng ký làm người phụ thuộc?
- Con dưới 18 tuổi.
- Con trên 18 tuổi đang học Đại học/Cao đẳng/học nghề (thu nhập bình quân không quá 3 triệu/tháng).
- Con bị khuyết tật, không có khả năng lao động.
- Vợ/chồng, bố/mẹ đã hết tuổi lao động hoặc không có khả năng lao động (thu nhập bình quân không quá 3 triệu/tháng).
- Người thân khác không nơi nương tựa mà bạn trực tiếp nuôi dưỡng.
Lưu ý: mỗi người phụ thuộc chỉ được đăng ký giảm trừ cho 1 người nộp thuế.
🛡️ Các khoản được trừ khác: bảo hiểm bắt buộc (BHXH, BHYT, BHTN); đóng góp quỹ hưu trí tự nguyện...
3. Đăng ký Người phụ thuộc như thế nào?
Bạn chỉ cần gửi thông tin cho Bộ phận Kế toán/Nhân sự của công ty:
• Điền mẫu đăng ký người phụ thuộc.
• Nộp giấy tờ chứng minh (giấy khai sinh của con, giấy tờ cá nhân của bố/mẹ...).
👉 Nếu có thay đổi (sinh thêm con, bố mẹ hết tuổi lao động...), hãy báo ngay cho Kế toán để đăng ký bổ sung kịp thời, giúp bạn giảm bớt tiền thuế ngay trong tháng đó!
4. Cách công ty tạm tính thuế hằng tháng của bạn (Biểu thuế 2026)
Thuế tính theo phương pháp “lũy tiến từng phần”, theo phần thu nhập tính thuế:
• Đến 10 triệu/tháng: 5%
• Trên 10 đến 30 triệu/tháng: 10%
• Trên 30 đến 60 triệu/tháng: 20%
• Trên 60 đến 100 triệu/tháng: 30%
• Trên 100 triệu/tháng: 35%
(Khi quyết toán cả năm, các ngưỡng nhân 12: đến 120 triệu/năm là 5%, trên 120–360 triệu là 10%, trên 360–720 triệu là 20%, trên 720–1.200 triệu là 30%, trên 1.200 triệu là 35%.)
📐 Ví dụ cách tính cực dễ:
• Tổng thu nhập chịu thuế tháng đó: 25 triệu
• Đóng bảo hiểm bắt buộc: 2,5 triệu
• Giảm trừ bản thân: 15,5 triệu
• Giảm trừ 1 người phụ thuộc: 6,2 triệu
➔ Thu nhập tính thuế: 25 − 2,5 − 15,5 − 6,2 = 0,8 triệu (800.000đ)
➔ 800.000đ nằm ở bậc 1 (đến 10 triệu), thuế suất 5%: Thuế TNCN tạm nộp tháng đó = 800.000đ × 5% = 40.000 đồng.
5. Quyết toán thuế cuối năm: Ủy quyền hay Tự làm?
🤝 Bạn có thể UỶ QUYỀN cho Công ty làm giúp nếu:
• Trong năm bạn chỉ làm việc tại 1 công ty.
• Hoặc có thêm thu nhập vãng lai ở nơi khác nhưng bình quân không quá 15 triệu/tháng và đã được khấu trừ 10% thuế tại nguồn.
👤 Bạn phải TỰ quyết toán với cơ quan thuế nếu:
• Có thu nhập tiền lương từ 2 nơi trở lên trong năm.
• Đã nghỉ việc hoặc chuyển công ty trong năm (trừ một số trường hợp đặc biệt, bạn hỏi kế toán để chắc chắn).
Khi tự quyết toán: Bạn xin chứng từ khấu trừ thuế từ các công ty cũ/mới và nộp hồ sơ online qua cổng thuế điện tử. Nếu nộp thừa, tiền sẽ được hoàn trực tiếp về tài khoản ngân hàng của bạn!
💬 Mọi người còn thắc mắc gì về thuế TNCN cứ comment bên dưới, mình sẽ giải đáp nhé!



